Gestahús er lítið sjálfstætt hús á sömu lóð og heimilið eða sumarhúsið. Áður en þú velur hús skaltu skoða fimm atriði: í hvað það á að nýtast, hvaða samþykki þarf, hvað deiliskipulagið leyfir, hvar það á að standa og hvernig það tengist vatni, rafmagni og frárennsli.
Í hvað á gestahúsið að nýtast?
Notkunin ræður mestu um hvað húsið þarf að hafa.
- Gestir yfir nótt. Svefnpláss, baðherbergi og hiti.
- Fjölskyldumeðlimur sem dvelur lengur. Meira geymslupláss og aðstaða til að elda.
- Vinnustofa eða skrifstofa. Góð birta, hiti og netsamband.
- Útleiga. Sérstakar reglur gilda um gististaði. Kynntu þér þær hjá sýslumanni áður en þú byrjar.
Hugsaðu líka fram í tímann. Gestahús sem í dag er fyrir gesti getur síðar orðið vinnustofa eða herbergi fyrir uppkomið barn.
Þarf leyfi fyrir gestahúsi?
Já. Gestahús sem gist er í og er upphitað fellur ekki undir undanþáguna fyrir smáhýsi, jafnvel þótt það sé aðeins 15 m². Í byggingarreglugerð eru gestahús talin upp í umfangsflokki 1 og þau þurfa byggingarheimild byggingarfulltrúa. Með umsókninni þarf meðal annars aðaluppdrætti og byggingarlýsingu. Nánar um þetta í greininni Þarf byggingarleyfi fyrir 15 m² gestahús?
Hvað segir deiliskipulagið?
Deiliskipulag lóðarinnar segir oft hve mörg hús mega vera á lóðinni, hve stór þau mega vera samanlagt, hve há og hvar á lóðinni má byggja. Í sumum frístundabyggðum eru sérstök mörk á stærð aukahúsa. Skoðaðu skipulagið hjá sveitarfélaginu áður en þú velur hús, svo húsið passi frá byrjun.
Hvar á húsið að standa?
- Innan byggingarreits. Ef skipulagið afmarkar byggingarreit þarf húsið að vera innan hans.
- Fjarlægð frá lóðamörkum og öðrum húsum. Skipulagið og reglur um brunavarnir ráða. Hönnuður og byggingarfulltrúi meta þetta.
- Næði. Snúðu gluggum og inngangi frá aðalhúsinu ef gestir eiga að fá að vera í friði.
- Sól og skjól. Settu veröndina þar sem sólin skín og skjól er fyrir ríkjandi vindátt.
- Stutt í lagnir. Því styttra sem er í vatn, rafmagn og frárennsli, því einfaldara er að tengja.
Vatn, rafmagn og frárennsli
Gestahús með baðherbergi þarf vatn, rafmagn og frárennsli. Oft er hægt að leggja lagnir frá aðalhúsinu, en stundum þarf að stækka heimtaugina. Ef lóðin er ekki tengd fráveitu sveitarfélagsins þarf að skoða hvort rotþróin ber aukið álag. Rafvirki og pípulagningamaður meta þetta áður en húsið kemur.
Aðgengi og undirstöður
Einingahús kemur á flutningabíl og er hífað á sinn stað með krana. Vegurinn að lóðinni þarf að bera bílinn og pláss þarf að vera fyrir kranann. Húsin okkar standa á forsteyptum undirstöðum, sem er einfaldara og fljótlegra en að steypa grunn á staðnum. Endanleg lausn ræðst af lóðinni og hönnuður ákveður hana. Nánar í greininni Einingahús eða hefðbundin bygging.
Gátlisti
| Atriði | Hvað þarf að skoða | Hver svarar |
|---|---|---|
| Notkun | Gestir, fjölskylda, vinna eða útleiga | Þú |
| Samþykki | Byggingarheimild fyrir hús sem gist er í | Byggingarfulltrúi |
| Deiliskipulag | Fjöldi húsa, stærð, hæð og byggingarreitur | Sveitarfélagið |
| Staðsetning | Fjarlægð frá lóðamörkum og öðrum húsum | Hönnuður og byggingarfulltrúi |
| Tengingar | Vatn, rafmagn og frárennsli | Rafvirki og pípulagningamaður |
| Aðgengi | Vegur fyrir flutningabíl og pláss fyrir krana | Við förum yfir það með þér |
| Útleiga | Reglur um gististaði | Sýslumaður |
Algengar spurningar
Þarf byggingarleyfi fyrir gestahús?
Gestahús sem gist er í þarf samþykki byggingarfulltrúa, jafnvel þótt það sé aðeins 15 m². Það er í umfangsflokki 1 og háð byggingarheimild.
Hvað þarf gestahús að vera stórt?
Fyrir einn eða tvo sem gista nokkrar nætur dugar oft lítið stúdíó með svefnrými, baðherbergi og eldhúskrók. Ef einhver á að búa þar lengur þarf meira pláss og betri eldunaraðstöðu.
Má leigja gestahúsið út?
Sérstakar reglur gilda um útleigu og gististaði. Kynntu þér þær hjá sýslumanni áður en þú byrjar.
Hvað tekur langan tíma að fá gestahús?
Framleiðslan tekur allt að 6 mánuði. Þegar húsið kemur er því komið fyrir á nokkrum klukkustundum. Leyfisferlið er sér og tíminn fer eftir sveitarfélaginu, svo byrjaðu á því snemma.
Næsta skref
KUBO 18 er fullbúið 18 m² stúdíó með eldhúskrók, baðherbergi og yfirbyggðri verönd, smíðað innandyra og afhent tilbúið. Ef þú þarft annað skipulag smíðum við líka hús eftir þínum óskum. Skoðaðu KUBO 18 eða sendu okkur fyrirspurn og við förum yfir lóðina þína með þér.
Skoðaðu KUBO 18 Fáðu tilboðHeimildir
- Byggingarreglugerð nr. 112/2012, með breytingum síðast 1. maí 2026, greinar 2.3.5 og 1.3.2.
- Byggingarleyfi á island.is
Síðast athugað: 2. nóvember 2026.
Þessi grein er almenn samantekt, ekki lögfræðiráðgjöf. Byggingarfulltrúi í þínu sveitarfélagi veitir endanleg svör um þína lóð.